سیستم فوگ گلخانه

اکثر گلخانه داران همواره درگیر چالش کمبود رطوبت و دمای بالا در گلخانه ها هستند که می تواند موجب ایجاد استرس در گیاهان شود. افت رطوبت تا کمتر از 30% ممکن است موجب کاهش رشد گیاهان و یا حتی توقف آن شود. این مشکل بخصوص در فصل زمستان و در مناطق خشک که موجب کاهش رطوبت در گلخانه ها می شود بایستی مورد توجه قرار گیرد.


کنترل اقلیم گلخانه جهت تضمین کیفیت و کمیت یکنواخت محصولات حائز اهمیت بسیار است . در این رابطه و جهت کنترل رطوبت در مناطق خشک، گلخانه داران به سیستم های مدرن افزایش رطوبت روی آورده که پاسخگوی نیازهای آنان بوده و بعلاوه موجب کاهش مصرف آب ، انرژی، نگهداری و هزینه های نصب می شود. نصب سیستم فوگ در گلخانه طرح اسپانیائی بعلت ارتفاع بلند آنها کارآی بیشتری از گلخانه های کم ارتفاع دارد.


گیاهان بیشتر رطوبت خود را از طریق روزنه های برگها از دست می دهند و همچنین بیشتر کربن مورد نیاز در CO2 جهت انجام پدیده فتوسنتز و رشد را از طریق همین روزنه ها بدست می آورند. کنترل روزنه های برگها از طریق کنترل موثر هوای گلخانه می تواند موجب شود گیاهان قوی تر و سالم تر با پتانسیال بالای رشد شوند. در این رابطه، سیستم فوگ گلخانه همانند سیستم خنک کننده پدوفن راه حل مناسبی جهت تامین مناسب رطوبت گلخانه می باشد.


چالش مهم در این سیستم تامین رطوبت بصورت کامل، یکنواخت و پاسخگو به نوسانات رطوبتی محیط است. سیستم باید در عین جلوگیری از خشک شدن تمام گیاهان ، از خیس شدن برگها نیز جلوگیری نماید تا موجب پیدایش بیماری های قارچی نشود. یک سیستم با طراحی غلط می تواند اثر معکوس داشته و موجب ایجاد برخی مناطق بسیار خیس و برخی دیگر بسیار خشک گردد.


در رابطه با توجیه سیستم باید در نظر داشت که همواره کاهش مصرف آب، انرژی، نگهداری و نصب مورد علاقه هر تولید کننده ای می باشد. در سال های اخیر، استفاده از سیستم فوگ فشار قوی جهت افزایش رطوبت در گلخانه ها در مناطق خشک و در فصل تابستان بسیار مورد توجه قرار گرفته است. طراحی دقیق و مناسب این سیستم جهت همگن سازی دما و رطوبت در گلخانه ها می تواند حتی از سیستم خنک کننده پدوفن نیز مفید تر باشد، اگرچه یک سیستم فوگ مناسب در ابتدا از نظر اقتصادی گرانتر از سیستم خنک کننده پدوفن اما هزینه های نگهداری آن کمتر می باشند. در این سیستم، فن سیرکوله جهت جابجائی هوا و ایجاد یک محیط مرطوب یکنواخت مورد نیاز است، در غیر اینصورت ممکن است برخی مناطق گلخانه بسیار خشک و برخی دیگر بسیار مرطوب شوند.


سیستم فوگ فشار قوی بر اساس پاشیدن آب در قطرات کوچک (قطر قطرات از 50-0.05 میکرون) و متعدد بمنظور افزایش سطح تماس آب با هوا می باشد. آب با فشار زیاد به درون نازل ها هدایت شده که این نازل ها در بالای گیاهان داخل گلخانه توده آب بصورت مه ایجاد می کنند. سرعت سقوط ذرات آب آهسته است و بآسانی توسط جریان هوا ی داخل گلخانه جابجا می شوند. قطرات فوگ ممکن است به روش های مختلف تولید شوند. قطرات کمتر از 30 میکرون از طریق پمپ های فشار قوی و نازل ها و یا اتمایزرها spinning atomizers ایجاد می شوند. لازم بذکر است که تفاوت بین فوگ و میست در اندازه قطرات آب بوده که در سیستم میست بزرگتر و به اندازه 100-50 میکرون می باشد. هرچقدر اندازه قطرات آب کوچکتر باشد با سرعت بیشتری گرما را جذب نموده و با سرعت بیشتری تبدیل به بخار می شوند. قطرات بزرگتر زمان بیشتری برای تبخیر نیاز داشته که ممکن است موجب خیس شدن برگهای گیاهان شوند. بنابراین سیستم فوگ بیشتر بعنوان سیستم خنک کننده و تا اندازه ای افزایش رطوبت و سیستم میست معمولا در تکثیر گیاهان و نشاءخانه که نیاز به رطوبت بالائی دارند بکار می رود اگرچه در اکثر موارد هر دو عبارت بصورت یکسان مورد استفاده قرار می گیرند. کاهش دمای مرغداری یا گلخانه از طریق فوگ یا مه (mist) با کاهش دما از طریق پدوفن قابل مقایسه است، اما در سیستم فوگ نازل ها ممکن است دچار گرفتگی سوراخ بدلیل رسوبات آب های کشاورزی شوند. استفاده از آب شیرین کن با سیستم اسمز معکوس یا RO می تواند گرفتگی نازل ها را کاهش دهد و همچنین استفاده از فیلترهای مختلف در بخش ورودی آب به سیستم در این رابطه بسیار مفید است. کاهش دما و رطوبت حاصل از سیستم فوگ یکنواخت تر از سیستم خنک کننده پدوفن می باشد.


در سیستم فوگ مرغداری و گلخانه در صورتیکه تعویض و جابجائی هوا از طریق پنجره گلخانه یا فن سیرکوله انجام نشود، رطوبت داخل ممکن است به 90% برسد که در صورت کنترل نشدن منجر به بیماریهای قارچی خواهد شد.


همانند هر سیستم صنعتی، سیستم فوگ نیاز به نگهداری دارد. قلب سیستم یعنی پمپ، دارای روغن بوده که باید چک شده و هر سال یکبار تعویض گردد. نازل ها باید بدفعات تمیز شوند تا از گرفتگی آنها جلوگیری شود. با این مراقبت های کم ، سیستم فوگ می تواند سالیان طولانی مورد استفاده قرار گیرد.


مزایای استفاده از سیستم فوگ در گلخانه و مرغداری


  • • امکان کاهش دما تا 10 درجهدر روزهای گرم و خشک
  • • بهبود کنترل رطوبت
  • • بهبود نگهداری مقادیر CO2 در گلخانه
  • • امکان افزایش دوره تولید
  • • تبخیر ذرات آب قبل از رسیدن به برگها بعلت تعدد و کوچک بودن ذرات آب
  • • مصرف برق این سیستم از سیستم پدوفن کمتر است.

اجزاء سیستم فوگ فشار قوی عبارتند از تصفیه و فیلتراسیون آب، واحد پمپاژ، شبکه توزیع و بخش های سیستم و نازل های تولید کننده فوگ که در صفحات بعدی به آنها پرداخته می شود.